Jak obliczyć próg 10 i 85 TJ? Obowiązki firm

Jak obliczyć, czy przedsiębiorstwo przekracza próg 10 lub 85 TJ?

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 zmienia kryteria, na podstawie których przedsiębiorstwa mają być obejmowane obowiązkiem przeprowadzania audytów energetycznych lub wdrożenia certyfikowanego systemu zarządzania energią. O obowiązku ma decydować przede wszystkim średnie roczne zużycie energii w ciągu poprzednich trzech lat, a nie wielkość przedsiębiorstwa mierzona liczbą pracowników, obrotem lub sumą bilansową.

 

Kluczowe są dwa progi: 10 TJ i 85 TJ. Aby prawidłowo ocenić sytuację przedsiębiorstwa, nie wystarczy jednak sprawdzić rocznego zużycia energii elektrycznej. Należy uwzględnić wszystkie nośniki energii, przeliczyć ich zużycie na wspólną jednostkę i obliczyć średnią z trzech lat.

 

Progi 10 i 85 TJ – jakie obowiązki oznaczają?

Zgodnie z art. 11 dyrektywy (UE) 2023/1791:

 

Średnie roczne zużycie energii z trzech poprzednich latPlanowany obowiązek
Nieprzekraczające 10 TJBrak obowiązku wynikającego z art. 11 ust. 1 i 2 dyrektywy. Należy jednak sprawdzić obowiązujące przepisy krajowe.
Powyżej 10 TJ, ale poniżej 85 TJAudyt energetyczny co najmniej raz na cztery lata, jeżeli przedsiębiorstwo nie wdrożyło systemu zarządzania energią.
Powyżej 85 TJWdrożenie systemu zarządzania energią certyfikowanego przez niezależny podmiot zgodnie z odpowiednią normą europejską lub międzynarodową. W praktyce podstawowym rozwiązaniem będzie ISO 50001.

 

Dyrektywa posługuje się sformułowaniem „wyższe niż” odpowiednio 10 i 85 TJ. Oznacza to, że zużycie równe dokładnie 10 TJ nie przekracza niższego progu, natomiast zużycie równe dokładnie 85 TJ nie przekracza progu właściwego dla obowiązkowego systemu zarządzania energią. Przedsiębiorstwo zużywające średnio dokładnie 85 TJ nadal przekracza jednak próg 10 TJ i jeżeli nie posiada systemu zarządzania energią, podlega zasadniczo obowiązkowi audytu energetycznego.

 

W Polsce wymagania te mają zostać wdrożone w ramach projektu UC77 – ustawy o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw. Według stanu na dzień aktualizacji artykułu nowelizacja nie została jeszcze uchwalona. Ostateczny sposób ustalania zakresu przedsiębiorstwa, raportowania zużycia oraz stosowania przepisów przejściowych może więc zostać doprecyzowany w prawie krajowym.

 

Ile wynosi 10 i 85 TJ w bardziej znanych jednostkach?

W rozliczeniach energii elektrycznej, gazu lub ciepła przedsiębiorstwa znacznie częściej posługują się kilowatogodzinami, megawatogodzinami albo gigawatogodzinami niż teradżulami.

 

Podstawowa zależność jest następująca:

1 MWh = 0,0036 TJ

 

Z tego wynika, że:

PrógTJGWhMWhtoe – wartość przybliżona
Próg audytowy102,77782777,78238,85
Próg systemu zarządzania energią8523,611123611,112030,19

 

W materiałach informacyjnych wartości te są najczęściej zaokrąglane odpowiednio do 2,78 GWh i 23,61 GWh. Przy obliczeniach wykonywanych dla przedsiębiorstwa lepiej jednak nie opierać się wyłącznie na wartościach zaokrąglonych, szczególnie jeżeli wynik znajduje się blisko jednego z progów.

 

Jakie zużycie energii należy uwzględnić?

Dyrektywa wymaga uwzględnienia wszystkich nośników energii łącznie. Zalecenie Komisji (UE) 2024/2002 wskazuje ponadto, że przy obliczaniu średniego rocznego zużycia powinny zostać wzięte pod uwagę wszystkie zastosowania energii, między innymi wentylacja, oświetlenie, ogrzewanie, chłodzenie, transport, przechowywanie danych i procesy produkcyjne.

 

W zależności od działalności przedsiębiorstwa zestawienie może obejmować:

  • energię elektryczną;
  • gaz ziemny;
  • ciepło i chłód sieciowy;
  • parę technologiczną;
  • olej opałowy;
  • olej napędowy i benzynę wykorzystywane w działalności przedsiębiorstwa;
  • LPG, LNG lub CNG;
  • węgiel, koks i inne paliwa stałe;
  • biomasę, biogaz i pozostałe paliwa odnawialne;
  • energię wytworzoną na miejscu i zużytą przez przedsiębiorstwo;
  • inne nośniki wykorzystywane w budynkach, instalacjach, procesach lub transporcie przedsiębiorstwa.

 

Punktem wyjścia mogą być faktury wystawione na przedsiębiorstwo. Komisja wskazuje jednak, że jeżeli organizacja posiada dokładniejsze dane dotyczące rocznego zużycia energii finalnej - na przykład pochodzące z liczników, podliczników, systemu monitorowania energii albo prowadzonego systemu zarządzania energią - powinna wykorzystać dokładniejsze oszacowanie.

 

Należy unikać podwójnego liczenia

Jeżeli przedsiębiorstwo zużywa gaz w instalacji kogeneracyjnej i uzyskaną energię elektryczną oraz ciepło wykorzystuje na własne potrzeby, nie powinno dodawać do siebie całej energii paliwa wejściowego oraz ponownie całej wyprodukowanej z niego energii. Prowadziłoby to do podwójnego wykazania tego samego strumienia energetycznego.

 

Z tego samego powodu bilans powinien jasno rozróżniać:

  • energię kupioną;
  • energię wytworzoną na miejscu;
  • energię zużytą przez przedsiębiorstwo;
  • energię oddaną do sieci albo sprzedaną innemu odbiorcy;
  • energię przetwarzaną wewnątrz organizacji.

 

Szczegółowe zasady ujmowania autokonsumpcji, eksportu energii i procesów przetwarzania powinny zostać potwierdzone na podstawie ostatecznych przepisów krajowych oraz wytycznych właściwego organu.

 

Jak krok po kroku obliczyć średnie zużycie energii?

Krok 1. Ustal trzyletni okres obliczeniowy

Należy zebrać dane za trzy poprzednie lata. Jeżeli ocena jest wykonywana w 2026 r. na podstawie pełnych lat kalendarzowych, punktem wyjścia będą dane za lata 2023, 2024 i 2025.

 

Ocena powinna być aktualizowana co roku. Po zakończeniu 2026 r. kolejne obliczenie będzie zasadniczo obejmowało lata 2024–2026. Ostateczne polskie regulacje mogą doprecyzować, czy należy zawsze posługiwać się latami kalendarzowymi, czy – w określonych przypadkach – innym spójnym okresem sprawozdawczym.

 

Krok 2. Określ granice przedsiębiorstwa

Trzeba ustalić, które lokalizacje, budynki, instalacje, procesy, magazyny, centra danych i środki transportu należą do analizowanego przedsiębiorstwa. W przypadku wynajmowanych obiektów znaczenie ma nie tylko tytuł własności, ale również to, kto faktycznie wykorzystuje energię i posiada kontrolę nad danym zastosowaniem.

 

Szczególnej analizy wymagają:

  • przedsiębiorstwa posiadające wiele zakładów lub oddziałów;
  • grupy kapitałowe;
  • przedsiębiorstwa powiązane działające w kilku państwach UE;
  • wspólne obiekty, w których zużycie jest rozliczane zbiorczo;
  • wynajmowane budynki i instalacje;
  • floty wykorzystywane przez kilka podmiotów.

 

Zalecenie Komisji wskazuje, że podczas oceny zużycia powinny być brane pod uwagę przedsiębiorstwa powiązane znajdujące się na terytorium UE. Jest to jeden z obszarów, które wymagają szczególnego doprecyzowania w przepisach krajowych. Do czasu przyjęcia polskiej ustawy przedsiębiorstwa należące do grup kapitałowych powinny przygotować zarówno dane dla poszczególnych podmiotów i lokalizacji, jak i zestawienie skonsolidowane, zamiast z góry zakładać, że analizie podlega wyłącznie jedna spółka albo jeden zakład.

 

Krok 3. Zbierz dane dla każdego nośnika energii

Najbezpieczniej przygotować tabelę obejmującą każdy nośnik, rok, źródło danych i zastosowanie energii.

 

Nośnik energii202320242025Źródło danych
Energia elektrycznaMWhMWhMWhFaktury i liczniki
Gaz ziemnyMWhMWhMWhFaktury lub dane pomiarowe
Ciepło siecioweGJ lub MWhGJ lub MWhGJ lub MWhFaktury i liczniki
Paliwa transportowel, kg lub MWhl, kg lub MWhl, kg lub MWhKarty paliwowe i faktury
Pozostałe nośnikiwłaściwa jednostkawłaściwa jednostkawłaściwa jednostkaEwidencja zużycia

 

Jeżeli faktura za gaz podaje zarówno metry sześcienne, jak i ilość energii w kWh lub MWh, do obliczeń najlepiej wykorzystać wartość energetyczną. Pozwala to uwzględnić rzeczywistą wartość opałową rozliczanego paliwa.

 

Krok 4. Przelicz wszystkie wartości na jedną jednostkę

Najwygodniej przeliczyć wszystkie nośniki na MWh, a po ich zsumowaniu przeliczyć wynik na TJ.

 

Jednostka wyjściowaWzór przeliczenia na TJ
kWhkWh × 0,0000036
MWhMWh × 0,0036
GWhGWh × 3,6
MJMJ ÷ 1 000 000
GJGJ ÷ 1 000
toetoe × 0,041868

 

W przypadku paliw rozliczanych w litrach, kilogramach lub metrach sześciennych należy zastosować właściwą wartość opałową, a w razie potrzeby również gęstość paliwa. Nie powinno się bezrefleksyjnie stosować jednego internetowego przelicznika dla każdego paliwa o podobnej nazwie. W pierwszej kolejności warto wykorzystać wartość energetyczną podaną na fakturze lub w danych dostawcy, a następnie oficjalne współczynniki właściwe dla danego paliwa i okresu.

 

Krok 5. Oblicz sumę dla każdego roku

Dla każdego z trzech lat należy zsumować zużycie wszystkich nośników:

 

Roczne zużycie energii = energia elektryczna + gaz + ciepło + paliwa transportowe + pozostałe nośniki energii

 

Wszystkie składniki muszą być wcześniej wyrażone w tej samej jednostce.

 

Krok 6. Oblicz średnią z trzech lat

Wzór jest następujący:

 

Średnie roczne zużycie = (zużycie w roku 1 + zużycie w roku 2 + zużycie w roku 3) ÷ 3

 

Otrzymany wynik należy porównać z progami 10 i 85 TJ.

 

Przykład – przedsiębiorstwo przekracza próg 10 TJ

Po zsumowaniu energii elektrycznej, gazu, ciepła i paliw transportowych przedsiębiorstwo uzyskało następujące wyniki:

 

RokCałkowite zużycie
20232 740 MWh
20242 850 MWh
20252 950 MWh

 

Średnia wynosi:

(2 740 + 2 850 + 2 950) ÷ 3 = 2 846,67 MWh

 

Przeliczenie na TJ:

2 846,67 MWh × 0,0036 = 10,248 TJ

 

Przedsiębiorstwo przekracza więc próg 10 TJ. Jeżeli nie posiada systemu zarządzania energią, po wejściu odpowiednich przepisów krajowych zasadniczo zostanie objęte obowiązkiem wykonywania audytu energetycznego.

Warto zauważyć, że w 2023 r. roczne zużycie wynosiło mniej niż 10 TJ. Nie zmienia to wyniku, ponieważ podstawą kwalifikacji jest średnia z całego trzyletniego okresu.

 

Najczęstsze błędy przy obliczaniu progów

Najczęściej spotykane nieprawidłowości to:

  • Uwzględnienie wyłącznie energii elektrycznej.
  • Pominięcie paliw zużywanych przez flotę.
  • Sprawdzenie tylko jednego roku zamiast średniej z trzech lat.
  • Uśrednianie wyników dla poszczególnych nośników bez wcześniejszego zsumowania pełnego zużycia.
  • Mieszanie energii finalnej z energią pierwotną albo emisjami CO2.
  • Zastosowanie współczynników emisyjności zamiast przeliczników energii.
  • Podwójne policzenie paliwa oraz wytworzonej z niego energii.
  • Pominięcie wynajmowanych lokalizacji lub energii rozliczanej przez właściciela obiektu.
  • Nieuwzględnienie struktury przedsiębiorstw powiązanych.
  • Porównanie wyniku z zaokrąglonym progiem bez zachowania odpowiedniej dokładności.

 

Co zrobić, jeżeli wynik znajduje się blisko progu?

Jeżeli wynik jest zbliżony do 10 lub 85 TJ, warto przeprowadzić dokładniejszą weryfikację. Należy przede wszystkim:

  • sprawdzić kompletność faktur i danych pomiarowych;
  • zweryfikować okresy rozliczeniowe, korekty i duplikaty dokumentów;
  • potwierdzić wartości energetyczne paliw;
  • przeanalizować energię wytwarzaną i zużywaną na miejscu;
  • ustalić zasady rozliczania wspólnych budynków i instalacji;
  • sprawdzić podmioty powiązane i granice organizacyjne;
  • zachować arkusz obliczeniowy, dokumenty źródłowe oraz przyjęte założenia;
  • aktualizować obliczenie po zakończeniu każdego kolejnego roku.

 

Przy wyniku granicznym nie należy zakładać, że niewielkie zaokrąglenie rozstrzyga o braku obowiązku. Lepszym rozwiązaniem jest udokumentowanie obliczeń i potwierdzenie metody po opublikowaniu ostatecznych polskich przepisów oraz wytycznych organu odpowiedzialnego za ich stosowanie.

 

Jak przygotować się do nowych wymagań?

Pierwszym krokiem powinno być stworzenie spójnego bilansu zużycia energii za lata 2023–2025 i opisanie zastosowanej metody. Jeżeli wynik przekracza 10 TJ, warto przeanalizować wymagania dotyczące audytu energetycznego oraz możliwość dobrowolnego wdrożenia systemu zarządzania energią. Jeżeli średnia przekracza 85 TJ, przygotowania do wdrożenia i certyfikacji systemu należy rozpocząć z odpowiednim wyprzedzeniem.

 

ISOQAR oferuje niezależną, akredytowaną certyfikację systemów zarządzania energią zgodnych z ISO 50001. Organizacjom rozwijającym kompetencje zespołu oferujemy również szkolenia „Wymagania normy ISO 50001” oraz „Audytor wewnętrzny ISO 50001”.

Skontaktuj się z nami

„Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (dalej RODO) informujemy, iż Administratorem Państwa danych osobowych jest ISOQAR CEE sp. z o.o  z siedzibą w Warszawie,  adres: ul.   Wąwozowa 11,  02-796 Warszawa.  Państwa dane osobowe przetwarzane będą w celach kontaktowych niezbędnych do realizacji usługi, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO.„

>>Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez ISOQAR CEE sp. z o.o jako administratora danych osobowych, w celach otrzymywania informacji handlowych i marketingowych wysyłanych na podany adres e-mail na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO. Więcej informacji w Polityka prywatności

Polityka prywatności

Klauzula informacyjna w zakresie przetwarzania danych osobowych na potrzeby newsletter

W związku z obowiązywaniem od dnia 25 maja 2018 r. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119, str. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem RODO”, informujemy, że:

  1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest ISOQAR CEE sp. z o.o  z siedzibą w Warszawie,  adres: ul.   Wąwozowa 11,  02-796 Warszawa, NIP 9512091016, wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego  przez Sąd Rejonowy w dla m.st. Warszawy, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: 0000178492, 

  2. Administrator wyznaczył Inspektora Ochrony Danych Krzysztofa Radtke, z którym można się skontaktować drogą elektroniczną: iod@isoqar.pl

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w celach wysyłki i otrzymywania newslettera.

  4. Przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych odbywać się będzie na podstawie wyrażonej przez Panią/Pana zgody (podstawa prawna: art. 6 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE RODO

  5. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane do czasu cofnięcia przez Panią/Pana zgody. 

  6. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty, którym Administrator zleca wykonywanie czynności, z którymi wiąże konieczność przetwarzania danych (podmioty przetwarzające) oraz podmioty publiczne na podstawie odrębnych przepisów prawa. 

  7. W związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia ich przetwarzania oraz prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych. 

  8. Ma Pani/Pan prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.

  9. W przypadku uznania, że przetwarzanie przez Administratora Pani/Pana danych osobowych narusza przepisy Rozporządzenia ma Pani/Pan prawo wnieść skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO). 

  10. Podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest dobrowolne, jednak jest warunkiem wysyłki newslettera.

  11. Pani/Pana dane osobowe nie będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany, nie będą poddawane profilowaniu.

  12. Pani/Pana dane osobowe mogą być przekazywane do państwa trzeciego (UK).

Klauzula informacyjna zapytanie ofertowe

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (dalej RODO) informuję, iż:

1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest ISOQAR CEE sp. z o.o  z siedzibą w Warszawie,  adres: ul.   Wąwozowa 11,  02-796 Warszawa, NIP 9512091016, wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego  przez Sąd Rejonowy w dla m.st. Warszawy, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: 0000178492, 

2. Administrator wyznaczył Inspektora Ochrony Danych Krzysztofa Radtke, z którym można się skontaktować drogą elektroniczną:  iod@isoqar.pl

3. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

•             odpowiedzi na zapytanie ofertowe na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO

więcej informacji pod linkiem

•             kontaktu w celu przekazania informacji marketingowych i handlowych na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO

•             w celu realizacji prawnie uzasadnionego interesu Spółki, polegającego na ewentualnym ustaleniu lub dochodzeniu roszczeń lub obronie przed roszczeniami, na podstawie prawnie uzasadnionego interesu Spółki (art. 6 ust. 1 lit. f RODO).

4. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą wspólnicy i pracownicy Administratora w zakresie swoich obowiązków służbowych na podstawie upoważnienia.

5. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani organizacji międzynarodowej;

6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane do czasu zakończenia współpracy lub do czasu cofnięcia przez Pani/Pana zgody.

7. Posiada Pani/Pan prawo dostępu do treści swoich danych oraz prawo ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo wniesienia sprzeciwu, prawo do przenoszenia danych.

8. Ma Pan/Pani prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego- Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.;

9. Podanie przez Pana/Panią danych osobowych jest dobrowolne, jednak konieczne w celu realizacji przedmiotu umowy/ jest konieczne w związku z przepisami szczególnymi ustawy (przetwarzanie danych osobowych jest wymogiem ustawowym). W przypadku niewyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowy, Administrator może zrezygnować z zawarcia umowy.

10. Pani/Pana dane nie będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany w tym również w formie profilowania tzn. żadne decyzje wywołujące wobec osoby skutki prawne lub w podobny sposób na nią istotnie wpływające nie będą oparte wyłącznie na automatycznym przetwarzaniu danych osobowych i nie wiążą się z taką automatycznie podejmowaną decyzją.