Nowe wymagania dla przedsiębiorstw w zakresie zarządzania energią

ISO 50001 a dyrektywa EED – nowe obowiązki firm

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 w sprawie efektywności energetycznej, nazywana również dyrektywą EED, istotnie zmienia podejście do obowiązków energetycznych przedsiębiorstw. O tym, czy firma będzie zobowiązana do przeprowadzania audytów energetycznych albo wdrożenia systemu zarządzania energią, ma decydować przede wszystkim jej rzeczywiste zużycie energii, a nie – jak dotychczas w Polsce – status dużego przedsiębiorcy.

 

Największa zmiana dotyczy przedsiębiorstw zużywających średnio ponad 85 TJ energii rocznie. Dyrektywa przewiduje dla nich obowiązek wdrożenia certyfikowanego systemu zarządzania energią. W praktyce podstawowym sposobem spełnienia tego wymagania będzie wdrożenie i certyfikacja systemu zgodnego z ISO 50001.

 

Nowe wymagania nie zostały jednak jeszcze w pełni wdrożone do polskiego prawa. W Polsce trwają prace nad nowelizacją ustawy o efektywności energetycznej. Dlatego przedsiębiorstwa powinny jednocześnie przygotowywać się do zmian i śledzić ostateczny kształt przepisów krajowych.

 

Kogo obejmie obowiązek wdrożenia systemu zarządzania energią?

Zgodnie z art. 11 ust. 1 dyrektywy (UE) 2023/1791 państwa członkowskie mają zapewnić, aby przedsiębiorstwa, których średnie roczne zużycie energii w poprzednich trzech latach przekracza 85 TJ, wdrożyły system zarządzania energią. Przy obliczaniu zużycia należy uwzględnić łącznie wszystkie nośniki energii.

 

Próg 85 TJ odpowiada w przybliżeniu:

  • 23,61 GWh energii rocznie,
  • 2030 tonom oleju ekwiwalentnego (toe).

 

Należy zwrócić uwagę na trzy istotne elementy tego wymagania:

  • Podstawą jest średnie roczne zużycie energii z trzech poprzednich lat, a nie zużycie wyłącznie w ostatnim roku.
  • Uwzględnia się wszystkie nośniki energii, nie tylko energię elektryczną.
  • Obowiązek dotyczy przedsiębiorstw, których zużycie przekracza 85 TJ.

Dyrektywa wskazuje, że przedsiębiorstwa objęte tym obowiązkiem powinny posiadać system zarządzania energią najpóźniej do 11 października 2027 r.

 

Czy dyrektywa EED nakłada obowiązek certyfikacji ISO 50001?

Dyrektywa nie stanowi wprost, że przedsiębiorstwa muszą uzyskać wyłącznie certyfikat ISO 50001. Wymaga ona wdrożenia systemu zarządzania energią certyfikowanego przez niezależny podmiot zgodnie z odpowiednimi normami europejskimi lub międzynarodowymi.

 

ISO 50001 jest jednak międzynarodową normą określającą wymagania dla systemu zarządzania energią i stanowi najbardziej oczywisty oraz powszechnie uznawany sposób wykazania zgodności z tym wymaganiem. Norma jest również przywoływana w dokumentach unijnych dotyczących systemów zarządzania energią i audytów energetycznych.

 

Precyzyjne sformułowanie powinno zatem brzmieć:

Przedsiębiorstwa przekraczające próg 85 TJ zostaną zobowiązane do wdrożenia certyfikowanego systemu zarządzania energią. W praktyce podstawowym sposobem spełnienia tego obowiązku będzie wdrożenie i certyfikacja systemu zgodnego z ISO 50001.

Takie ujęcie wiernie oddaje treść dyrektywy, nie ograniczając jej wymagań do jednego, wskazanego z nazwy rozwiązania.

 

Co zmieni się dla przedsiębiorstw zużywających ponad 10 TJ energii?

Drugi istotny próg określony w dyrektywie wynosi 10 TJ, czyli około 2,78 GWh energii rocznie. Przedsiębiorstwa, których średnie roczne zużycie energii w poprzednich trzech latach przekracza tę wartość i które nie wdrożyły systemu zarządzania energią, mają podlegać obowiązkowym audytom energetycznym.

 

Dyrektywa przewiduje, że:

  • pierwszy audyt powinien zostać przeprowadzony do 11 października 2026 r.;
  • kolejne audyty powinny odbywać się co najmniej raz na cztery lata;
  • audyt powinien być niezależny i opłacalny ekonomicznie oraz zostać wykonany przez odpowiednio wykwalifikowanych lub akredytowanych ekspertów albo pod nadzorem niezależnych organów zgodnie z prawem krajowym;
  • audyt powinien spełniać minimalne kryteria określone w załączniku VI do dyrektywy.

 

Wdrożenie systemu zarządzania energią może więc mieć znaczenie również dla przedsiębiorstw zużywających od 10 do 85 TJ. Jeżeli firma dobrowolnie wdroży odpowiedni system, może uniknąć odrębnego obowiązku cyklicznego wykonywania audytu, pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w przepisach.

 

Audyt energetyczny ma prowadzić do konkretnych działań

Nowe wymagania nie ograniczają się do wykonania audytu i przechowywania raportu. Na podstawie rekomendacji wynikających z audytu przedsiębiorstwo powinno opracować konkretny i wykonalny plan działań.

 

Plan powinien wskazywać działania służące wdrożeniu poszczególnych rekomendacji, jeżeli są one technicznie lub ekonomicznie wykonalne. Powinien także zostać przedstawiony kierownictwu przedsiębiorstwa.

 

Dyrektywa zakłada ponadto publikowanie planów działań oraz informacji o stopniu wdrożenia zaleceń w rocznych sprawozdaniach przedsiębiorstw, z uwzględnieniem unijnych i krajowych zasad ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa oraz informacji poufnych.

 

Oznacza to przejście od okresowego rozpoznawania potencjalnych oszczędności do bardziej systematycznego zarządzania działaniami poprawiającymi efektywność energetyczną.

 

Czy przewidziano wyjątki od nowych obowiązków?

Dyrektywa przewiduje możliwość zwolnienia z obowiązku wdrożenia systemu zarządzania energią lub wykonywania audytów w określonych przypadkach.

 

Zwolnienie może dotyczyć między innymi przedsiębiorstwa, które posiada certyfikowany system zarządzania środowiskowego, jeżeli system ten obejmuje audyt energetyczny spełniający minimalne kryteria określone w załączniku VI do dyrektywy.

 

Samo posiadanie certyfikatu ISO 14001 nie musi więc automatycznie oznaczać zwolnienia. Konieczne jest uwzględnienie w systemie odpowiedniego audytu energetycznego.

 

Dyrektywa przewiduje również wyjątek dla przedsiębiorstw realizujących umowę o poprawę efektywności energetycznej, jeżeli obejmuje ona wymagane elementy systemu zarządzania energią i spełnia warunki określone w dyrektywie.

 

Na jakim etapie są przepisy EED w Polsce?

Termin transpozycji większości postanowień dyrektywy (UE) 2023/1791 upłynął 11 października 2025 r. Polska nie zakończyła jednak wdrażania nowych wymagań do prawa krajowego.

 

Według stanu na 13 sierpnia 2026 r. trwają prace nad projektem UC77 – ustawą o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw. W rządowym wykazie prac legislacyjnych planowane przyjęcie projektu przez Radę Ministrów wskazano na III kwartał 2026 r.

 

Projekt zakłada między innymi:

  • obowiązek wdrożenia certyfikowanego systemu zarządzania energią przez przedsiębiorstwa, których średnie roczne zużycie energii z trzech ostatnich lat przekracza 85 TJ, czyli około 23,61 GWh;
  • rozszerzenie obowiązku wykonywania audytów energetycznych na przedsiębiorstwa przekraczające próg 10 TJ, czyli około 2,78 GWh;
  • wprowadzenie obowiązków dotyczących przekazywania informacji o zużyciu energii;
  • aktualizację wymagań dla audytów energetycznych przedsiębiorstw.

 

Projekt nie jest jeszcze obowiązującym prawem. Ostateczne brzmienie przepisów, zasady obliczania zużycia, obowiązki informacyjne, sankcje oraz rozwiązania przejściowe mogą ulec zmianie w toku procesu legislacyjnego.

 

Do czasu wejścia w życie nowelizacji w Polsce nadal obowiązują obecne przepisy ustawy o efektywności energetycznej. Zgodnie z nimi audyt energetyczny przedsiębiorstwa przeprowadza co cztery lata przedsiębiorca niebędący mikroprzedsiębiorcą, małym ani średnim przedsiębiorcą. Ustawa przewiduje wyjątek dla przedsiębiorców posiadających system zarządzania energią określony w odpowiedniej Polskiej Normie albo system EMAS, jeżeli w ramach takiego systemu przeprowadzono audyt energetyczny przedsiębiorstwa.

 

Czym jest system zarządzania energią zgodny z ISO 50001?

Aktualnym wydaniem normy pozostaje ISO 50001:2018, uzupełniona poprawką ISO 50001:2018/Amd 1:2024 dotyczącą uwzględnienia zmian klimatu w systemach zarządzania. Norma została poddana przeglądowi i potwierdzona jako aktualna w 2024 r.

 

ISO 50001 określa wymagania dotyczące ustanowienia, wdrożenia, utrzymywania i ciągłego doskonalenia systemu zarządzania energią. Jego celem jest umożliwienie organizacji stosowania systematycznego podejścia do poprawy wyniku energetycznego, obejmującego efektywność energetyczną, wykorzystanie energii i jej zużycie.

 

System zgodny z ISO 50001 obejmuje między innymi:

  • określenie kontekstu organizacji oraz zakresu systemu;
  • zaangażowanie najwyższego kierownictwa i ustanowienie polityki energetycznej;
  • przeprowadzenie przeglądu energetycznego;
  • identyfikację obszarów znaczącego wykorzystania energii;
  • ustalenie wskaźników wyniku energetycznego i energetycznych linii bazowych;
  • wyznaczenie celów energetycznych i planowanie działań;
  • uwzględnienie wyniku energetycznego w projektowaniu oraz zakupach;
  • monitorowanie, pomiary, analizę i ocenę wyniku energetycznego;
  • prowadzenie audytów wewnętrznych i przeglądów zarządzania;
  • ciągłe doskonalenie systemu oraz wyniku energetycznego.

 

Certyfikacja przeprowadzona przez niezależną jednostkę potwierdza zgodność systemu zarządzania energią z wymaganiami normy. Nie jest natomiast jednorazowym potwierdzeniem osiągnięcia określonego poziomu oszczędności. ISO 50001 wymaga systematycznego wykazywania poprawy wyniku energetycznego w odniesieniu do ustalonych danych, wskaźników i warunków funkcjonowania organizacji.

 

Jak przygotować przedsiębiorstwo do nowych wymagań dyrektywy EED?

Przedsiębiorstwa, które mogą przekraczać próg 10 lub 85 TJ, nie powinny czekać na zakończenie procesu legislacyjnego z pierwszą analizą swojej sytuacji. Wdrożenie dojrzałego systemu zarządzania energią, a następnie przeprowadzenie audytu certyfikacyjnego wymaga czasu oraz zaangażowania różnych obszarów organizacji.

 

Przygotowania warto rozpocząć od następujących działań:

  • Zebrać dane o zużyciu wszystkich nośników energii z trzech ostatnich lat.
  • Przeliczyć zużycie na wspólną jednostkę i ustalić średnią roczną.
  • Określić, jakie jednostki organizacyjne, lokalizacje, procesy i środki transportu powinny zostać uwzględnione w obliczeniach.
  • Ocenić istniejące procesy zarządzania energią i przeprowadzić analizę luk względem ISO 50001.
  • Zapewnić kompetencje osobom odpowiedzialnym za system oraz audyty wewnętrzne.
  • Przeprowadzić przegląd energetyczny i ustanowić wiarygodne wskaźniki wyniku energetycznego.
  • Wdrożyć system, przeprowadzić audyt wewnętrzny i przegląd zarządzania.
  • Zaplanować certyfikację z odpowiednim wyprzedzeniem.

 

Wcześniejsze rozpoczęcie przygotowań ogranicza ryzyko pośpiechu, pozwala lepiej zaplanować pomiary i zgromadzić dane potrzebne do wykazania poprawy wyniku energetycznego.

 

Szkolenia i certyfikacja ISO 50001 w ISOQAR

ISOQAR oferuje niezależną, akredytowaną certyfikację systemów zarządzania energią zgodnych z ISO 50001. Audyt certyfikacyjny pozwala ocenić zgodność wdrożonego systemu z wymaganiami normy i potwierdzić ją certyfikatem.

 

Organizacjom rozwijającym kompetencje swoich pracowników oferujemy również szkolenia:

  • Wymagania normy ISO 50001 – przeznaczone dla osób, które chcą poznać i prawidłowo interpretować wymagania systemu zarządzania energią;
  • Auditor wewnętrzny ISO 50001 – przygotowujące uczestników do planowania, prowadzenia i dokumentowania auditów wewnętrznych systemu zarządzania energią.

 

Jeżeli Państwa przedsiębiorstwo przygotowuje się do certyfikacji ISO 50001, zapraszamy do przesłania zapytania ofertowego. Osoby zainteresowane zdobyciem kompetencji potrzebnych do wdrożenia, utrzymywania i auditowania systemu zachęcamy do zapoznania się z aktualnym harmonogramem szkoleń ISO 50001.

 

Skontaktuj się z nami

„Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (dalej RODO) informujemy, iż Administratorem Państwa danych osobowych jest ISOQAR CEE sp. z o.o  z siedzibą w Warszawie,  adres: ul.   Wąwozowa 11,  02-796 Warszawa.  Państwa dane osobowe przetwarzane będą w celach kontaktowych niezbędnych do realizacji usługi, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO.„

>>Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez ISOQAR CEE sp. z o.o jako administratora danych osobowych, w celach otrzymywania informacji handlowych i marketingowych wysyłanych na podany adres e-mail na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO. Więcej informacji w Polityka prywatności

Polityka prywatności

Klauzula informacyjna w zakresie przetwarzania danych osobowych na potrzeby newsletter

W związku z obowiązywaniem od dnia 25 maja 2018 r. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119, str. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem RODO”, informujemy, że:

  1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest ISOQAR CEE sp. z o.o  z siedzibą w Warszawie,  adres: ul.   Wąwozowa 11,  02-796 Warszawa, NIP 9512091016, wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego  przez Sąd Rejonowy w dla m.st. Warszawy, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: 0000178492, 

  2. Administrator wyznaczył Inspektora Ochrony Danych Krzysztofa Radtke, z którym można się skontaktować drogą elektroniczną: iod@isoqar.pl

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w celach wysyłki i otrzymywania newslettera.

  4. Przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych odbywać się będzie na podstawie wyrażonej przez Panią/Pana zgody (podstawa prawna: art. 6 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE RODO

  5. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane do czasu cofnięcia przez Panią/Pana zgody. 

  6. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty, którym Administrator zleca wykonywanie czynności, z którymi wiąże konieczność przetwarzania danych (podmioty przetwarzające) oraz podmioty publiczne na podstawie odrębnych przepisów prawa. 

  7. W związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia ich przetwarzania oraz prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych. 

  8. Ma Pani/Pan prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.

  9. W przypadku uznania, że przetwarzanie przez Administratora Pani/Pana danych osobowych narusza przepisy Rozporządzenia ma Pani/Pan prawo wnieść skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO). 

  10. Podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest dobrowolne, jednak jest warunkiem wysyłki newslettera.

  11. Pani/Pana dane osobowe nie będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany, nie będą poddawane profilowaniu.

  12. Pani/Pana dane osobowe mogą być przekazywane do państwa trzeciego (UK).

Klauzula informacyjna zapytanie ofertowe

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (dalej RODO) informuję, iż:

1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest ISOQAR CEE sp. z o.o  z siedzibą w Warszawie,  adres: ul.   Wąwozowa 11,  02-796 Warszawa, NIP 9512091016, wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego  przez Sąd Rejonowy w dla m.st. Warszawy, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: 0000178492, 

2. Administrator wyznaczył Inspektora Ochrony Danych Krzysztofa Radtke, z którym można się skontaktować drogą elektroniczną:  iod@isoqar.pl

3. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

•             odpowiedzi na zapytanie ofertowe na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO

więcej informacji pod linkiem

•             kontaktu w celu przekazania informacji marketingowych i handlowych na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO

•             w celu realizacji prawnie uzasadnionego interesu Spółki, polegającego na ewentualnym ustaleniu lub dochodzeniu roszczeń lub obronie przed roszczeniami, na podstawie prawnie uzasadnionego interesu Spółki (art. 6 ust. 1 lit. f RODO).

4. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą wspólnicy i pracownicy Administratora w zakresie swoich obowiązków służbowych na podstawie upoważnienia.

5. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani organizacji międzynarodowej;

6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane do czasu zakończenia współpracy lub do czasu cofnięcia przez Pani/Pana zgody.

7. Posiada Pani/Pan prawo dostępu do treści swoich danych oraz prawo ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo wniesienia sprzeciwu, prawo do przenoszenia danych.

8. Ma Pan/Pani prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego- Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.;

9. Podanie przez Pana/Panią danych osobowych jest dobrowolne, jednak konieczne w celu realizacji przedmiotu umowy/ jest konieczne w związku z przepisami szczególnymi ustawy (przetwarzanie danych osobowych jest wymogiem ustawowym). W przypadku niewyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowy, Administrator może zrezygnować z zawarcia umowy.

10. Pani/Pana dane nie będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany w tym również w formie profilowania tzn. żadne decyzje wywołujące wobec osoby skutki prawne lub w podobny sposób na nią istotnie wpływające nie będą oparte wyłącznie na automatycznym przetwarzaniu danych osobowych i nie wiążą się z taką automatycznie podejmowaną decyzją.